สี่ปีหลังการพิจารณาคดีอุทธรณ์เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2022 คำพูดสุดท้ายของ Trinh Ba Phuong ยังคงเป็นคำถามที่ทำให้รัฐบาลใดก็ตามรู้สึกไม่สบายใจ: ทำไมความปรารถนา เช่น การไม่ให้เกิดการเสียชีวิตในสถานีตำรวจอีกต่อไป การยุติการเอารัดเอาเปรียบแรงงาน หรือการสูญเสียที่ดินของเกษตรกร จึงถูกมองว่าเป็นสิ่งที่น่ากลัว? เขาไม่ได้พูดถึงอำนาจเพื่อประโยชน์ส่วนตัว แต่พูดถึงสิ่งที่เขามองว่าเป็นความไม่ยุติธรรมในสังคม คนอาจเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับมุมมองของเขา แต่สังคมที่มีความมั่นใจในตัวเองไม่ควรถือว่าเสียงที่เห็นต่างเป็นสิ่งที่ต้องถูกปิดปาก ควรสังเกตว่าคำพูดเหล่านี้ไม่หายไปเมื่อประตูห้องศาลปิดลง แต่ตรงกันข้าม เมื่อพิจารณาในบริบทของชายคนหนึ่งที่กำลังเผชิญกับการถูกจำคุกเพราะกิจกรรมทางการเมืองของเขา คำพูดเหล่านั้นกลับกลายเป็นคำถามเกี่ยวกับขอบเขตของเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น หากผู้ถืออำนาจมักอ้างว่าตนเองเป็นตัวแทนของประชาชน แล้วทำไมพวกเขาจึงต้องกลัวผู้ที่ท้าทายอำนาจนั้น ในนามของประชาชนที่พวกเขาอ้างว่าเป็นตัวแทน? น่าขันที่บางครั้งสิ่งที่ทำให้ระบบสั่นคลอนที่สุดไม่ใช่เสียงปืน แต่เป็นเพียงบุคคลที่ยืนบนแท่นจำเลยและประกาศความบริสุทธิ์ของตนเอง แล้วประวัติศาสตร์จะตัดสินใคร? คำตอบไม่ได้อยู่ที่สโลแกนที่ติดบนผนัง หรือคำพิพากษาที่ถูกประกาศ แต่อยู่ที่วิธีที่สังคมปฏิบัติต่อผู้เห็นต่าง และความสามารถของสังคมในการให้เสียงที่เห็นต่างได้มีอยู่ รัฐบาลที่เข้มแข็งไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนผู้วิจารณ์ให้กลายเป็นศัตรู; รัฐบาลที่มั่นใจไม่จำเป็นต้องกลัวคำถาม และหากคำพูดเพียงคำเดียวนี้ยังคงก่อให้เกิดการอภิปรายต่อไปอีกหลายปีข้างหน้า บางทีคำถามที่กระตุ้นให้คิดมากที่สุดอาจไม่ใช่ว่าผู้พูดนั้นถูกตัดสินโทษอย่างไร แต่เป็นว่าคำถามที่เขาได้ยกขึ้นนั้นได้รับการตอบแล้วหรือไม่ https://www.facebook.com/share/p/1BqNCLBpNQ/