Lợi ích nhóm chen vào “mỏ vàng” cục bộ và đặc quyền của Quốc hội như thế nào?

Trong những ngày qua, dư luận xã hội không khỏi bàng hoàng trước những con số được hé lộ từ nghị trường liên quan đến dự thảo nghị quyết về mức khoán chi trong hoạt động xây dựng pháp luật.

Theo đại biểu Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, tổng mức chi cho một quy trình từ khi soạn thảo, thẩm tra đến lúc thông qua được định mức ở những con số chưa từng có trong lịch sử lập pháp nước nhà.

Theo đó, với 20 tỷ đồng cho một bộ luật mới thay thế, 18 tỷ đồng cho một dự án luật mới, và 9 tỷ đồng cho một dự án luật sửa đổi, hay bổ sung liên quan đến quyền con người.

Với gần 30 năm kinh nghiệm trực tiếp lăn lộn trong nghề lập pháp, bản thân đại biểu Nguyễn Phương Thủy được cho là cũng phải cộng đi cộng lại nhiều lần, thậm chí phải lắng nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp giải trình kỹ lưỡng, để rồi bà Thủy phải thốt lên: chưa từng thấy một quy trình làm luật nào lại tốn kém đến mức khó tin như vậy.

Được biết, đề xuất tiêu tốn hàng chục tỷ đồng cho một văn bản pháp luật của Quốc hội xuất phát từ chủ trương lớn mang tên “tháo gỡ điểm nghẽn thể chế” trong giai đoạn 2024 – 2025, nhằm tạo ra cơ chế tài chính đặc thù để thu hút chuyên gia và giữ chân đội ngũ cán bộ pháp chế.

Tuy nhiên, sự lỏng lẻo ngay từ khâu thiết kế định mức ban đầu đã đẩy toàn bộ quy trình vào vùng rủi ro trầm trọng về lãng phí công quỹ.

Theo giải trình của Bộ Tư pháp cho thấy dự thảo đã thiết kế song song hai cơ chế ưu đãi chồng chéo: vừa hỗ trợ hàng tháng bằng 1% lương hiện hưởng cho lực lượng chuyên trách; vừa gộp trọn gói chi phí khổng lồ cho từng dự án luật.

Khi một cơ quan của Quốc hội tự mình thiết kế cơ chế tài chính hào phóng cho chính hoạt động của mình mà thiếu vắng cơ chế kiểm soát, thì rủi ro biến tướng thành việc trục lợi ngân sách là điều chắc chắn.

Tuy nhiên, chưa đủ căn cứ để khép vào tội danh tham nhũng chính sách, nhưng nó lại là biểu hiện của lợi ích cục bộ và sự mất cân đối nghiêm trọng trong phân bổ nguồn lực của bộ máy nhà nước.

Bởi lý do, đội ngũ cán bộ, công chức tham gia vào các tiểu ban soạn thảo vốn đã được nhà nước trả lương hàng tháng đầy đủ từ tiền thuế của người dân.

Việc đẻ ra thêm những định mức khoán chi khổng lồ tính bằng cả chục tỷ đồng cho mỗi dự án luật đã vô tình tạo ra những ưu đãi đặc quyền quá mức.

Từ đó, đặt ra câu hỏi đau xót về sự công bằng trong chi tiêu công khi mà đời sống của đại đa số người dân lao động đang oằn mình chống chọi với cơn bão lạm phát.

Theo giới chuyên gia lập pháp, tiền nhiều chưa bao giờ đồng nghĩa với chất lượng luật cao, và thực tiễn lập pháp Việt Nam từng chứng kiến không ít đạo luật vừa mới ra lò đã phải sửa đổi. Với lý do, không phải vì thiếu kinh phí bồi dưỡng, mà do tư duy quản lý khép kín, thiếu thực tiễn và tránh né trách nhiệm giải trình.

Chính vì lẽ đó, sự lên tiếng dũng cảm của đại biểu Nguyễn Phương Thủy từ bên trong nghị trường mang một sức nặng giải tỏa vô cùng lớn đối với công luận.

Nó chứng minh cho thấy giữa bộ máy lãnh đạo của Quốc hội đôi khi quá thiên về tốc độ và mệnh lệnh, vẫn còn đó những tiếng nói phản biện tỉnh táo, sẵn sàng vạch trần những hiện tượng phi lý.

Công luận cho rằng, vốn ngân sách quốc gia không thể bị coi là nguồn ngân quỹ vô tận để phục vụ cho những tư duy chi tiêu bất chấp thực tế, bởi giá trị của pháp luật không bao giờ được đo đếm bằng những khoản tiền tỷ “vung tay quá trán” trên lưng của người đóng thuế.

Các tổ chức xã hội, và cơ quan báo chí cần đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối của Quốc hội để biết rõ trong gói kinh phí khổng lồ ấy bao nhiêu phần trăm thực sự được dùng cho việc lập pháp, còn bao nhiêu dùng để chia chác, và “bồi dưỡng nội bộ”!?