Việc Công an Hà Nội vừa chính thức khởi tố 187 bị can trong vụ án lừa đảo bán thẻ “sở hữu kỳ nghỉ”, liên quan đến gần khoảng 500 người bị hại với số tiền bị chiếm đoạt gần 200 tỷ đồng, đã đánh dấu một bước ngoặt lớn của mạng xã hội trong cuộc chiến chống tội phạm lừa đảo.
Những hình ảnh về các đối tượng cầm đầu của vụ án ngồi khai nhận những hành vi sai phạm trên VTV1, đã mang lại cảm giác thỏa mãn cho công chúng sau nhiều năm dài phải chịu đựng trong vô vọng.
Tuy nhiên, một câu hỏi lớn được công luận và giới quan sát đặt ra, đó là, vì sao vụ án lại bùng lên vào thời điểm hiện nay mà không phải là gần 10 năm về trước, khi hệ thống điều tra của Bộ Công An dường như bất lực?
Cho dù, để bóc gỡ một đường dây tội phạm tinh vi mang tính tổ chức bao gồm hàng chục công ty bình phong và gần 200 con người, các cơ quan chức năng cần một khoảng thời gian dài để lần theo dòng tiền, thu thập chứng cứ chặt chẽ nhằm tránh việc bắt bớ sai quy định.
Theo giới chuyên gia, sự phức tạp của mô hình “sở hữu kỳ nghỉ” này, nằm ở chỗ các đối tượng đã tạo ra các bẫy lừa đảo núp bóng dưới dạng hợp đồng dân sự với phương thức “thuận mua vừa bán”.
Theo đó, mọi lời hứa hẹn hay cam kết về lợi nhuận cao, khả năng thanh toán…, đều được giao dịch bằng lời nói thay vì bằng văn bản, đã khiến cơ quan Điều tra gặp vô vàn khó khăn trong việc chứng minh ý đồ lừa đảo để xử lý hình sự.
Điển hình như trường hợp của công ty Alma ở Nha Trang, từ năm 2018, khách hàng đã liên tục phát đơn kiện ra tòa nhưng đều phải nhận phần thất bại khi Tòa án phán quyết hợp đồng ký kết là trên cơ sở tự nguyện.
Kể cả đến khi bị các cơ quan quản lý sờ gáy, thì doanh nghiệp Alma cũng chỉ bị phạt hành chính với những lỗi vi phạm mang tính hình thức chung chung như: cung cấp thông tin chưa đầy đủ…, dù họ đã ký kết gần 700 hợp đồng trong hơn 2 năm.
Tuy nhiên, sự bế tắc mang tính pháp lý ấy trong một thời gian dài đã thay đổi một cách chóng mặt trong vòng khoảng nửa tháng, nhờ vào sự bùng nổ của truyền thông mạng xã hội với những nạn nhân là những con người cụ thể.
Ngay từ đầu năm 2023, Đài Truyền hình Việt Nam từng có một phóng sự ngắn vạch trần các chiêu thức mời gọi hội thảo, tặng quà… của “sở hữu kỳ nghỉ”, để lừa gạt người già nhưng vụ việc đã rơi vào “sự im lặng đáng sợ”.
Nhưng, gần đây VTV1 đã phát sóng một loạt phim tài liệu dài kỳ đầy ám ảnh, và đã tạo ra một làn sóng phẫn nộ khủng khiếp của công luận trên không gian mạng xã hội. Và đã khiến lòng trắc ẩn của toàn xã hội đã thoát khỏi trạng thái tê liệt.
Sức ép dư luận lan rộng đến mức vụ việc được Bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học của Quốc hội đã nêu thẳng tại phiên họp nghị trường, khi gọi đó là những chiêu thức “lừa đảo” tinh vi và trắng trợn. Và ngay sau đó, lệnh khởi tố hàng loạt được ban hành.
Điều đó đã cho thấy, bất chấp trên thực tế các cơ quan chức năng luôn đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ trong khi nhân lực của họ còn có hạn.
Nhưng, những vụ việc nào nhận được sự chú ý đặc biệt của toàn xã hội, ngay lập tức sẽ tạo ra sức ép lớn của công luận sẽ có tác dụng thu hút sự chú ý cao, và sẽ được xem xét xử lý sớm để hạ nhiệt.
Sự phẫn nộ thể hiện qua từng lượt chia sẻ và bình luận của người dân tưởng chừng như vô hại nhưng lại chính là sức mạnh có thật. Nó sẽ tiếp thêm áp lực buộc các cơ quan thực thi pháp luật dứt khoát phải đưa vụ việc ra ánh sáng.
Công lý có thể đến chậm, nhưng cái ác luôn sợ sự ồn ào của công luận, đây chính là vũ khí tối tân nhất trong kỷ nguyên 4.0 để người dân chúng ta ngăn chặn sự tiêu cực bị cố ý chôn vùi trong im lặng.
Trà My – Thoibao.de
