Khi báo chí, mạng xã hội và các tổ chức xã hội bị đặt trước ngày càng nhiều giới hạn, một hiện tượng đáng chú ý lại xuất hiện: Gen Z tự biến mình thành “chiếc camera” của xã hội. Họ quay, chụp, đối chiếu, đặt câu hỏi và chia sẻ những điều mà trước đây có thể dễ dàng chìm trong im lặng. Một sự việc tưởng chỉ tồn tại trong vài dòng thông báo nay có thể lập tức trở thành chủ đề tranh luận hàng triệu lượt xem. Thời đại mà người dân chỉ cần ngồi yên và nghe một chiều dường như đang gặp một “lỗi hệ thống” khá khó chịu: Internet.
Điều đáng nói là Gen Z không cần một chiếc ghế trong cơ quan quyền lực để chất vấn quyền lực. Họ chỉ cần điện thoại, khả năng tìm kiếm thông tin và một nút chia sẻ. Từ những tranh luận về giáo dục, môi trường cho đến các vụ việc gây tranh cãi về công lý, giới trẻ ngày càng đòi hỏi bằng chứng thay vì khẩu hiệu, câu trả lời thay vì tuyên truyền. Và khi câu hỏi xuất hiện ở khắp nơi, việc dán nhãn người hỏi là “chống đối” cũng khó có thể khiến câu hỏi biến mất.
Nhưng gọi Gen Z là một “cơ quan giám sát độc lập” cũng cần hiểu đúng: họ không phải cơ quan nhà nước, không có quyền điều tra hay phán quyết và mạng xã hội cũng đầy tin giả. Tuy vậy, một xã hội mà người trẻ dám hỏi “tại sao?” vẫn tốt hơn một xã hội nơi chẳng ai dám hỏi gì. Quyền lực càng lớn càng cần được kiểm soát; thông tin càng nhạy cảm càng cần minh bạch. Câu hỏi cuối cùng vì thế không phải Gen Z có đang “chống ai” hay không, mà là: nếu những câu hỏi chính đáng khiến quyền lực khó chịu, vấn đề nằm ở người đặt câu hỏi hay ở cách quyền lực trả lời?
https://www.facebook.com/share/p/1GKLn3sr3Q/
