Đánh giá chung của giới phân tích về tình hình chính trường Việt Nam, cho rằng, Tổng Bí thư Tô Lâm là người thực dụng, không quan tâm về vấn đề học thuyết cũng như lý luận.
Điều đó đã khiến cho số đông người Việt, cũng như giới quan sát đều rất hy vọng và mong mỏi, ông Tô Lâm sẽ tiến hành cuộc cải cách thể chế chính trị ở Việt Nam. Cụ thể là từ bỏ con đường Chủ nghĩa Xã hội mà Đảng Cộng sản Việt Nam duy trì trong hơn 90 năm qua.
Tuy nhiên, những hy vọng vừa kể chắc chắn là không có căn cứ, và không bao giờ trở thành hiện thực. Bởi đây là điều cấm kỵ và hết sức nhạy cảm, mà bất kỳ giới chức lãnh đạo cấp cao nhất của Đảng có muốn cũng chỉ dám nghĩ chứ không thể nói ra. Những bài học đối với Trần Độ, Trần Xuân Bách trong quá khứ đã chứng minh điều đó.
Việc cải cách thể chế sẽ đi ngược lại sự duy trì chế độ toàn trị của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thể chế chính trị hiện tại đã và đang mang lại rất nhiều đặc quyền, đặc lợi cho giới chức lãnh đạo cấp cao của Đảng, “không ai tự mang nồi cơm của họ và gia đình hất xuống đất”.
Tuyên bố gần đây của Tổng Bí thư Tô Lâm rằng: “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn”, hay “cải cách để đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới”, đã làm cho công luận hồ hởi, phấn khởi hơn, và người ta càng tin rằng ông Tô Lâm sẽ là một Gorbachev của Việt Nam, để tiến hành đổi mới toàn diện, kể cả cải cách chính trị.
Tô Lâm đề nghị cải cách thể chế, nhưng ông không nói rõ cái điểm nghẽn của thể chế ấy là gì?
Theo định nghĩa trong khoa học chính trị: “Thể chế là hệ thống gồm các nguyên tắc, quy định, các luật lệ, để định hướng sự phát triển của một tổ chức; hay một nhà nước, ở những lĩnh vực nhất định trong xã hội”.
Tô Lâm hiểu rõ như thế, nhưng ông không đủ can đảm, hay do quá “khéo léo” nên không nói thẳng ra. Bởi hơn ai hết, ông Tô Lâm – trùm mật vụ Việt Nam cũng thừa hiểu, việc đặt vấn đề cải cách thể chế chính trị là điều chứa đựng rất nhiều các nguy cơ tiềm ẩn.
Điều đó chắc chắn sẽ châm ngòi cho sự phản đối của một bộ phận các lãnh đạo cao cấp trong Đảng. Đó là các nhân sự trung thành với Tổng Bí thư Trọng, vốn luôn luôn kiên định với học thuyết Marx – Lenin, và vấn đề Chủ nghĩa Xã hội đã ra sức bảo vệ.
Đến nay, sau một loạt đòn từ phe chống đối do Đại tướng Lương Cường dẫn đầu. Tổng Bí thư Tô Lâm đã sớm nhận ra, và bắt đầu run sợ. Theo giới quan sát, những tuyên bố “long trời lở đất” của ông Tô Lâm, bị đa số các lãnh đạo cấp cao của Đảng cho rằng đã vượt giới hạn cho phép. Đây là lý do Tổng bí thư Tô Lâm buộc phải thoái lui.
Trong hội nghị Trung ương 10, từ ngày 18 đến 20/9, Tổng Bí thư Tô Lâm đã tham dự Lễ kỷ niệm 75 năm truyền thống Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Trong bài nói chuyện tại hội nghị, ông Tô Lâm bất ngờ nhiều lần khẳng định, sẽ tiếp tục “phát triển chủ nghĩa Marx – Lenin cấu phần quan trọng của nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong bối cảnh mới”.
Điều đó đã cho thấy, những tuyên bố về việc đổi mới và cải cách của Tổng Bí thư Tô Lâm đang rơi vào bế tắc. Và ông Tô Lâm đang có các biểu hiện “quay xe” để giữ ghế. Đây cũng là lý do, ông Tô Lâm bị đánh giá là có kinh nghiệm lãnh đạo quá mỏng, không có khả năng lường hết mọi vấn đề.
Đảng Cộng sản Việt nam có cải cách thể chế chính trị hay không là một vấn đề phức tạp, hết sức nhạy cảm. Các Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam từ trước đến nay, luôn nhấn mạnh cam kết duy trì hệ tư tưởng Xã hội Chủ nghĩa, để tiếp tục giữ vững chế độ độc đảng toàn trị.
Trà My – Thoibao.de
